خبرگزاری راسک: در یک عملیات بشردوستانه، دولت آلمان با چارتر یک هواپیمای ویژه از اسلامآباد، ۱۳۸ تن از اتباع افغانستانی را که در پاکستان در معرض خطر پیگرد و آزار از سوی رژیم طالبان قرار داشتند، به خاک خود منتقل کرد. این اقدام در حالی صورت گرفت که دولت پاکستان طی یک کارزار قهری اعلام کرده است قصد دارد بیش از ۱.۳ میلیون افغانستانی فاقد مدارک قانونی را تا پایان ماه مارچ اخراج نماید و مراجع بینالمللی از جمله سازمان دیدهبان حقوق بشر هشدار دادهاند که بازگرداندن اجباری پناهجویان میتواند آنان را در معرض شکنجه، حبس و تبعیض سیستماتیک تحت حاکمیت طالبان قرار دهد. با این حال، تعداد بسیار بیشتری از افغانستانیها در پاکستان منتظر پذیرش در کشورهای ثالث هستند و مطابق گزارش کمیساریای عالی پناهندگان، از تاریخ ۱۵ سپتامبر ۲۰۲۳ تاکنون بیش از ۸۴۳ هزار نفر به اجبار یا داوطلبانه به افغانستان بازگشتهاند که بخش اعظمی از آنان نیازمند حمایت فوری انسانیاند . جامعه جهانی، از جمله آلمان و آژانسهای سازمان ملل، بر لزوم افزایش فشار دیپلماتیک و انسانی بر طالبان برای تأمین حقوق اولیه مردم و تضمین امنیت بازگشتکنندگان تأکید دارند.
هواپیمای چارترشده از سوی دولت آلمان شامگاه چهارشنبه ۱۶ اپریل از فرودگاه اسلامآباد برخاست و پس از پروازی چندساعته در فرودگاه لایپزیگ/هاله به زمین نشست، حامل ۱۳۸ افغانستانی که تأییدیه قطعی ورود به آلمان را دریافت کرده بودند. میان مسافران ۷۶ زن، ۶۲ مرد و ۴۵ کودک و جوان حضور داشتند و وزارت کشور آلمان تأکید کرد که تمامی افراد پیش از ورود بازرسیهای دقیق امنیتی را پشتسر گذاشتهاند . دولت پاکستان برنامهریزی کرده که تا پایان ماه مارچ ۲۰۲۵، همه افغانستانیهای فاقد مدرک را از این کشور اخراج کند، اقدامی که بیش از ۸۵۰ هزار نفر را در بر میگیرد. بررسیها نشان میدهد که از آغاز سال ۲۰۲۵ تاکنون، هزاران نفر به اجبار از مناطق حاشیهای مانند قبال و پیشاور به مرز افغانستان رانده شدهاند؛ وضعیت بهحدی بحرانی است که سازمان ملل و سازمان بینالمللی مهاجرت نسبت به اخراج گسترده هشدار دادهاند. در این میان، بیش از ۵۰ فعال حقوق زنان افغانی در پاکستان بازداشت و تهدید به اخراج شدهاند، کسانی که نگران بازگشت به افغانستان و تهدیدهای حبس و حتی اعدام از سوی طالباناند.
طبق آمار کمیساریای عالی پناهندگان سازمان ملل، از تاریخ ۱۵ سپتامبر ۲۰۲۳ تا ۹ مارچ ۲۰۲۵ در مجموع ۸۴۳,۴۰۰ نفر از پاکستان به افغانستان بازگشتهاند که شامل بازگرداندن اجباری، بازگشت داوطلبانه و بازگشت افراد دارای کارتهای ثبت پناهندگی است. بسیاری از این بازگشتکنندگان، بدون تجربه زندگی در افغانستان و با از دست دادن تمامی داراییها، با خطر گرسنگی، بیخانمانی و دسترسی محدود به خدمات بهداشتی مواجهاند. طالبان از اوت ۲۰۲۱ تاکنون با وضع قوانین سختگیرانه، آزادی زنان را عملاً به حصر کشیدهاند؛ ممنوعیت آموزش دختران بالاتر از ششم ابتدایی، محرومسازی زنان از شغلهای دولتی و عمومی، و سرکوب روزنامهنگاران و فعالان حقوق بشر، فضای رعب و وحشت ایجاد کرده است. زنان و دختران، خبرنگاران و مدافعان حقوق بشر، در معرض دستگیریهای خودسرانه، تبعیض قانونی و خشونتهای لفظی و فیزیکی قرار دارند. آلمان ضمن این عملیات بشردوستانه، برنامهریزی کرده تا حدود ۲۶۰۰ نفر از افغانستانیهای با ریسک بالا که در پاکستان انتظار پذیرش دارند را نیز منتقل کند. در سوی دیگر، کمیساریای عالی پناهندگان و سازمان بینالمللی مهاجرت با صدور بیانیه مشترک از پاکستان خواستهاند از اخراجهای اجباری خودداری کند و مسیرهای امن انسانی را برای پناهجویان حفظ نماید.
سیاستهای سرکوبگرانه طالبان نهتنها موجب تشدید بحران انسانی در افغانستان شده، بلکه با تحمیل محدودیتهای ایدئولوژیک بر زنان و اقلیتهای قومی، دیپلماسی منطقهای و همکاریهای بینالمللی را نیز مختل کرده است. این گروه با نادیدهگرفتن تعهدات بینالمللی در حوزه حقوق بشر و پاکسازی قومی خبرنگاران، فعالان و اقلیتها، چهره واقعی خود را در برابر نگاه جهانی نمایان ساخته است. وضعیت فعلی نیازمند همافزایی اقدامات دیپلماتیک و بشردوستانه است. جامعه جهانی باید با اعمال فشار هدفمند بر طالبان، ایجاد مسیرهای امن برای پناهجویان و تخصیص منابع بیشتر به آژانسهای سازمان ملل و نهادهای مدنی را در اولویت قرار دهد تا از وقوع فاجعهای انسانی گسترده جلوگیری شود و زمینه بازگشت با کرامت افغانستانیها فراهم گردد.
نجات ۱۳۸ افغانستانی از چنگال سرکوب طالبان توسط آلمان


