خبرگزاری راسک: در ۶ سرطان سال جاری، تروریستهایی که گمان میرود به جناح «جماعتالاحرار» جنبش طالبان پاکستان (تیتیپی) تعلق داشته باشند، به مقر گارد مرزی پاکستان در کراچی حمله کردند و سه سرباز نیمهنظامی را به قتل رساندند. از نه مهاجم، همه به جز یک نفر که گزارش شده زنده دستگیر شده، کشته شدند. گروه نیز مسئولیت این حمله را بر عهده گرفت.
روزنامهی کاتماندو پست در تحلیلی که اسمروتی اس. پاتانایک نگاشته، این رویداد را دریچهای به روابط پرتنش و فرسایندهی اسلامآباد با گروه طالبان میداند؛ رابطهای که حتی دیپلماسی هم از حلوفصل آن ناتوان مانده است.
جماعتالاحرار در سال ۲۰۱۴ شکل گرفت و گمان میرود در لالپورهی استان ننگرهار، در خاک تحت کنترل گروه طالبان، مستقر باشد. این جناح در مناطق قبایلی پاکستان، بهویژه آژانس مهمند، فعال بوده و حملات تروریستی متعددی را انجام داده است؛ مرگبارترین آنها حملهی عید پاک ۲۰۱۶ بود. این جناح رابطهای پیچیده با تیتیپی داشته: در ۲۰۱۴ از آن جدا شد، در ۲۰۲۱ با آن ادغام شد و اکنون به نظر میرسد دوباره مستقل عمل میکند. واقعیت این است که گروه طالبان که مدعی کنترل کامل قلمرو خود است، این پایگاه را همچنان برپا نگه داشته و از انحلال آن سر باز میزند.
پاکستان در پاسخ به حمله به مقر گارد مرزی کراچی، عملیات «غضب للحق» را علیه استانهای افغانستان تحت سلطه طالبان و مناطق مرزی آغاز کرد و مدعی شد ۲۹ تروریست را کشته است. این الگو اما تازه نیست. هنگامی که گروه طالبان در ۲۰۲۱ قدرت را به دست گرفت، پاکستان امیدوار بود مرز غربیاش ثبات پیدا کند. آنقدر به این امید دلبسته بود که فضل حمید، رئیس اسبق سازمان اطلاعات نظامی (آیاسآی)، نخستین مقام خارجی بود که به کابل رفت و عکسهایش را در حال چای نوشیدن در یک هتل کابل منتشر کرد.
اطمینان پاکستان از اینکه رابطهی راهبردی دیرینهاش با طالبان دوام خواهد آورد، بر تجربهی تاریخی استوار بود: همان رابطهای که ربایندگان هواپیمای شرکت هند را پس از معاوضهی گروگانها در دل افغانستان تحت سلطه طالبان پناه داد. پاکستان گمان میکرد این الگوی همکاری علیه هند ادامه خواهد یافت. دو نزدیکترین متحد سنتی پاکستان در این گروه، یعنی حقانیها و برخی رهبران طالبان از جمله شورای کویته که به راولپندی نزدیک بودند، مناصب مهمی در دولت طالبان ۲.۰ به دست آوردند. اما وقتی گروه طالبان بر اریکهی قدرت نشست، دست از متحدی که در بازگشت آن نقش داشت نکشید و به تیتیپی همچنان پناه داد.
حقانیها پایگاه قدرت مستقلی در مناطق قبایلی مرزی پاکستان و افغانستان دارند. درست از همین پایگاهها بود که حملات مرگبار خود علیه نیروهای ناتو در افغانستان را سازمان میدادند. حمایت این گروه موجب شد آمریکا کمکهای نظامی به پاکستان را به حال تعلیق درآورد. هیلاری کلینتون، وزیر امور خارجهی وقت آمریکا، در جملهای تاریخی حمایت پاکستان از این گروههای تروریستی را به پروراندن ماری در حیاط خلوت خانه تشبیه کرد، در حالی که انتظار میرود تنها همسایگان را بگزد. آنچه اکنون در پاکستان شاهدیم، همان چیزی است که کلینتون با چشماندازی پیامبرگونه پیشبینی کرده بود: پاکستان دارد از دست تروریستهایی میگزد که خود در پروراندن آنها سهیم بود.
پس از تصرف کابل توسط گروه طالبان، این گروه وعده داد که اجازه نخواهد داد خاکش علیه هیچ کشوری به کار رود. اما در همان حال از اقدام علیه تیتیپی خودداری کرد. تنها به چند دور گفتگو میان پاکستان و تیتیپی میانجیگری کرد که به جایی نرسید و تیتیپی در نوامبر ۲۰۲۲ آتشبس را لغو کرد.
با افزایش ضربات تروریستی در پاکستان، اسلامآباد گروه طالبان را مسئول این حملات دانست و خواستار تحویل رهبری تیتیپی شد. در سال ۲۰۲۳، پاکستان اخراج پناهندگان افغانستانی را در قالب «طرح اخراج اتباع غیرقانونی» آغاز کرد و کسانی را که بیش از مدت مجاز مانده بودند به افغانستان بازگرداند. با آنکه سازمانهای بینالمللی حقوق بشر این اقدام و گروه طالبان را مورد انتقاد قرار دادند، پاکستان این اخراج را ادامه داد تا از این طریق فشار بر طالبان را برای عدم پذیرش خواستهاش در تحویل رزمندگان تیتیپی پناه گرفته در افغانستان افزایش دهد.
اقدام دوم پاکستان استفاده از نیروی هوایی برای بمباران مناطقی در خاک تحت سلطه طالبان و توسل به عملیات توپخانهای و زمینی بود. با وجود همهی این اقدامات، پاکستان نتوانست جلوی حملات تروریستی را بگیرد. نیروهای پاکستانی آنچه را استحکامات تیتیپی میپندارند در پکتیا، پکتیکا، ننگرهار و حتی کابل هدف قرار دادند.
در یک حمله در ماه مارچ، پاکستان یک مرکز ترک اعتیاد در افغانستان را بمباران کرد که حدود صد نفر را کشت، در حالی که این حمله را بهعنوان انتقام از یک پایگاه نظامی و زیرساخت تروریستی توجیه کرد.
درگیریهای مرزی پاکستان و طالبان بهقدری گسترش یافت که توجه چین و ترکیه را به خود جلب کرد و این دو کشور نقشی فعال در تلاش برای حل اختلاف و برقراری آتشبس بر عهده گرفتند. در اپریل امسال، چین پس از حمله به مرکز ترک اعتیاد، مذاکراتی میان پاکستان و طالبان در اورومچی برگزار کرد. پکن در می و آگست ۲۰۲۵ نیز مذاکراتی را در قالب چارچوب سهجانبهی چین-پاکستان-طالبان برگزار کرده بود. این حملات همچنین سرمایهگذاریهای چین در پاکستان را به خطر میاندازد. با میانجیگری ترکیه و عربستان سعودی، پاکستان و طالبان سال گذشته بر سر آتشبسی توافق کرده بودند. ترکیه و قطر نیز برای اجرای آتشبس میانجیگری کردند، اما این مذاکرات به هیچ توافقی میان پاکستان و طالبان نینجامید. پاکستان خواستار اقدام علیه تیتیپی بود، طالبان اطمینان میخواست که پاکستان حاکمیت آن را نقض نکند. هیچکدام حاضر نشدند این تعهدات را کتباً امضا کنند.
اخراج پناهندگان افغانستانی و نقض مکرر حاکمیت قلمرو طالبان از طریق حملات نظامی نه صلح به ارمغان آورده و نه از حملات تروریستی در خاک پاکستان کاسته است. گروههای انشعابی متعددی در امتداد مرز دشوارگذری فعالاند که قبایلی بر آن حاکمند که وفاداریشان نه به پرچم بلکه به ریشههای قبیلیشان است. این حملات مرگ و ویرانی به بار آوردهاند.
کاتماندو پست به نقل از پاتانایک مینویسد که گروه طالبان حاضر نیست رابطهاش با تیتیپی را به خطر بیندازد، چرا که آن را ابزاری در برابر داعش خراسان میبیند؛ گروهی که برخی اعضای سابق تیتیپی به آن پیوستهاند. این محاسبهی سرد سیاسی نشان میدهد که گروه طالبان نه از سر ناتوانی، بلکه از سر انتخاب از اقدام علیه تیتیپی خودداری میکند.
بر اساس گزارش مرکز تحقیقات و مطالعات امنیتی اسلامآباد، تا ۲۵ نوامبر، افزایش کلی ۲۵ درصدی در خشونت مشاهده شد که به ۳۱۸۷ کشته انجامید، در مقایسه با ۲۵۴۶ قربانی در سال ۲۰۲۴، یعنی رشدی حدود ۲۰ درصدی.
حتی دیپلماسی هم نتوانسته روابط آکنده از خصومتی را که مشخصهی پیوند اسلامآباد با کابل تحت سلطه طالبان است حلوفصل کند. حملات تروریستی اعتماد سرمایهگذاران را کاهش داده و تأثیری عمیق بر پروژههای پاکستان گذاشته است. در حالی که بلوچستان همچنان ملتهب است، توانایی تیتیپی برای سازماندهی حملات هماهنگ در سراسر کشور، شبکهای را آشکار میسازد که در طول زمان گسترش یافته است.
کاتماندو پست: دیپلماسی پاکستان در برابر طالبان شکست خورد
ما را دنبال کنید
مطالب مرتبط
- تبلیغات -
