خبرگزاری راسک: دکتر محییالدین مهدی، مورخ و پژوهشگر برجستهی افغانستانی و نویسندهی آثاری چون «ذکر افغان در اسناد بازمانده از دستبرد زمان» و «جعل تاریخ و تاریخ جعل در افغانستان»، در پژوهشی مستند و چندمنبعی نشان داده که «افغان» نامی که گروه طالبان برای مشروعیتبخشی به سلطهی قبیلهای خود بر همهی ساکنان این سرزمین به کار میبرد تاریخاً نام یک قبیلهی هندی بوده، نه عنوانی برای یک ملت متکثر و چندقومی.
دکتر مهدی در صفحهی فیسبوک خود تصریح کرده که انگیزهی اصلی جعل و تحریف تاریخ در افغانستان، اثبات برتری قوم پشتون در قِدمت حضور در این سرزمین، در داشتن زبان کهن نسبت به دیگران، در کثرت نفوس و در نجابت آریایی بر دیگر اقوام بوده است. این زمینهی تاریخی که گروه طالبان اکنون ادامهدهنده و بهرهبردار اصلی آن است مستقیماً به سرکوب سیستماتیک اقوام غیرپشتون در ساختار قدرت انجامیده است.
دکتر مهدی با مراجعه به کهنترین منابع مکتوب نشان میدهد که نام «افغان» پیش از آنکه به عنوان هویت سیاسی توسط گروههای قبیلهای پشتون و بعداً توسط گروه طالبان به ابزار سلطه تبدیل شود در متون باستانی هندی و سفرنامههای چینی ثبت شده است. وراهه مهیرا، منجم هندی متوفای ۵۸۲ میلادی، در کتاب «بریهت سمحیتا» از «اواگان» (افغان) به عنوان یکی از اقوام هند غربی یاد کرده است. سیاح نامدار چینی هیونتسانگ نیز مسکن «اپوکین»ها (افغانان) را در محلی دانسته که با شال کنونی مطابقت دارد ناحیهای در مثلثی میان رود سند، قندهار و غزنین.
دکتر مهدی در ادامه به کتاب مقدس ریگ ودا استناد میکند که در آن از قبیلهای به نام «پکت» یاد شده که در «جنگ ده پادشاه» رویدادی در پنجاب مرکزی کنار رود راوی شرکت داشته است. مورخان، «پکت» را با «پخت» و «پشت» یکی میدانند و معتقدند که «پختون» و «پشتون» از همین ریشه مشتق شدهاند. این یافته نشان میدهد که گروه طالبان که خود را وارث یک تمدن کهن خراسانی معرفی میکند در واقع ادامهی یک قبیلهی هندی است که از شرق به غرب کوچیده، نه یک هویت بومی خراسانی.
هرودت، مورخ نامدار یونان باستان، در تواریخ خود از قبیلهای به نام «پکتی» در بیستمین ساتراپ هخامنشی «شهربی هندیان» یاد کرده که در کنارههای رود سند میزیسته و آن موقعیت را «مرز جهان» نامیده است. دکتر مهدی مینویسد که هرچند برخی محققان در انطباق زبانشناختی «پکتی» با «پشتو» تردید دارند، موقعیت جغرافیایی و ویژگیهای اجتماعی این قوم از جمله ستیزهجویی و شیوهی لباسپوشی که هرودت شرح داده هیچ شکی در یکی بودن آنان با «اواگان» و «اپوکین» باقی نمیگذارد. گروه طالبان که اکنون بر این میراث قبیلهای تکیه میزند، همین هویت پشتونی را به جای هویت ملی تمام ساکنان این سرزمین جا زده است.
یکی از مهمترین یافتههای دکتر مهدی در حوزهی زبانشناسی است که مستقیماً ادعاهای هویتی گروه طالبان را به چالش میکشد. وی نشان میدهد که زبان پشتو زبانی مختلط است و در آن عناصر هندی و ایرانی در کنار هم حضور دارند. دستگاه واژگانی آن سرشار از واژگان فارسی و عربیشده است، اما وجود «صامتهای برگشته» که از زبانهای هندی چون براهویی به پشتو آمده و در هیچیک از زبانهای ایرانی وجود ندارد اصل هندی بودن آواهای این زبان را اثبات میکند. اعداد پشتو نیز شباهت چشمگیری به اعداد سانسکریت دارند. این دادههای زبانشناختی نشان میدهد که گروه طالبان با تحمیل زبان پشتو بر دیگر اقوام سیاستی که از دورهی نادرخان آغاز شد در واقع یک زبان قبیلهای هندی-ایرانی را به عنوان «زبان ملی» به مردمانی تحمیل میکند که هیچ پیوند تباری با آن ندارند.
دکتر مهدی به بُعد سیاسی این بحث نیز میپردازد و آشکار میکند که مستشرقان وابسته به استعمار انگلیسی اصرار بر «ایرانی» جلوهدادن زبان پشتو داشتند؛ زیرا بریتانیا در پی تحمیل حاکمیت پشتونان بر جغرافیای اقوام ایرانی بود. کهنترین جایی که در آن لفظ «افغان» بهطور انکاری بر همهی مردمان جغرافیای افغانستان به کار رفته، یادداشتهای جنرال فدریک رابرتس در سال ۱۸۸۵ است؛ او این تعمیم را که مقامات دولت بریتانیا به کار میبرند، نادرست میداند. گروه طالبان به عنوان یک جنبش مسلحانهی پشتونمحور این میراث استعماری را به شکل ایدئولوژیک بازتولید کرده و از همان ابزار هویتسازی قبیلهای برای سرکوب تاجیکان، هزارهها، ازبکها و سایر اقوام غیرپشتون بهره میبرد.
دکتر مهدی در پایان تأکید میکند که مسیر تاریخی قبایل پشتون از حدود رود راوی در پنجاب مرکزی، به سوی رود سند، و از آنجا به غرب آن رود و سرانجام به خراسان بوده است نه برعکس. این یافته پایهی اصلی ادعای گروه طالبان مبنی بر «حاکمیت مشروع» بر سرزمینی را که آن را «وطن تاریخی» خود مینامد، از بنیان سست میکند.
دکتر مهدی در صفحهی فیسبوک خود نوشته که پیآمد محسوس این تاریخنویسی با انگیزهی برتریطلبی آن است که عدهای خود را مالک این کشور میدانند و عدهای دیگر خود را رعیت و زیردست تصور کرده، احساس حقارت میکنند وضعیتی که گروه طالبان با سرکوب سیستماتیک اقوام غیرپشتون در پنج سال حاکمیت خود آن را به اوج رسانده است.
دکتر محییالدین مهدی: افغان نام یک قبیلهٔ هندیِ پشتون است، نه هویت همه مردم افغانستان
ما را دنبال کنید
مطالب مرتبط
- تبلیغات -
