نفت به بالاترین سطح از ۲۰۲۲ رسید؛ نگرانی از محاصره ایران بازار جهانی را تکان داد

خبرگزاری راسک: در پی تشدید تنش‌های ژئوپلیتیک و تداوم جنگ میان ایالات متحده و ایران، بهای جهانی نفت به بالاترین سطح خود از سال ۲۰۲۲ تاکنون رسیده است؛ افزایشی که هم‌زمان با بررسی گزینه تمدید محاصره دریایی بنادر ایران از سوی دونالد ترامپ رخ داده و نگرانی‌ها درباره آینده بازار انرژی و اقتصاد جهانی را به‌شدت افزایش داده است.
بر اساس گزارش شبکه سی‌ان‌ان، قیمت نفت در معاملات صبح روز پنج‌شنبه از مرز ۱۲۳ دالر در هر بشکه عبور کرد. نفت برنت شاخص جهانی قیمت نفت بیش از ۱۲ درصد افزایش یافت و در مقطعی به ۱۲۶ دالر رسید، در حالی که نفت خام وست‌تگزاس اینترمدییت (WTI) نیز با رشد بیش از ۳ درصدی از ۱۱۰ دالر عبور کرد. این جهش قیمتی در حالی ثبت شده که میانگین قیمت بنزین در ایالات متحده نیز به حدود ۴.۲۳ دالر رسیده که بالاترین سطح در چهار سال اخیر محسوب می‌شود.
این روند صعودی در پی فروپاشی مذاکرات مستقیم میان واشنگتن و تهران شدت گرفته است؛ مذاکراتی که عدم پیشرفت در آن‌ها موجب تداوم بسته‌بودن تنگه راهبردی هرمز شده است مسیر حیاتی انتقال نفت و گاز جهان که اکنون عملاً با اختلال جدی مواجه است. طبق ارزیابی‌ها، قیمت نفت از آغاز جنگ بیش از ۲۷ درصد افزایش یافته است.
در همین حال، منابع آگاه به سی‌ان‌ان گفته‌اند که رئیس‌جمهور آمریکا در نشست با مشاوران ارشد خود، تمایل دارد محاصره دریایی علیه بنادر ایران را تمدید کند. این اقدام می‌تواند شامل تداوم یا حتی تشدید محدودیت‌ها بر عبور و مرور انرژی در تنگه هرمز باشد گزینه‌ای که از سوی کاخ سفید به‌عنوان ابزاری برای فشار بر ایران جهت بازگشت به میز مذاکره در نظر گرفته می‌شود.
وندانا هاری، بنیان‌گذار شرکت تحلیل بازار انرژی وندا انساید، در گفت‌وگو با سی‌ان‌ان تأکید کرد که تا زمانی که چشم‌اندازی روشن برای بازگشایی تنگه هرمز شکل نگیرد، قیمت‌ها «تنها یک مسیر دارند: صعود». به‌گفته او، تداوم وضعیت بن‌بست برای چند هفته دیگر نیز می‌تواند پیامدهای سیاسی و اقتصادی گسترده‌ای به‌دنبال داشته باشد.
در مقابل، مقام‌های ایرانی تأثیر محاصره دریایی آمریکا را کم‌اهمیت جلوه داده‌اند. محسن پاک‌نژاد، وزیر نفت ایران، اعلام کرده است که «هیچ نگرانی» در خصوص تأمین و توزیع سوخت وجود ندارد و تأکید کرده که «دشمن از طریق محاصره دریایی به هیچ هدفی نخواهد رسید». با این حال، دولت ایران هم‌زمان از شهروندان خواسته است مصرف انرژی را کاهش دهند و کمپین صرفه‌جویی را آغاز کرده است.
تحلیل‌گران بازار انرژی هشدار می‌دهند که خطر تشدید درگیری‌ها در خاورمیانه همچنان پابرجاست. جانیو شاه، معاون بخش بازارهای نفت در مؤسسه ریستاد انرژی، گفته است که هرگونه حمله به زیرساخت‌های انرژی می‌تواند جهش سریع‌تری در قیمت‌ها ایجاد کند. او همچنین از نشانه‌های اولیه «تخریب تقاضا» در سطح جهانی سخن گفته که با افزایش قیمت‌ها می‌تواند تشدید شود.
بر اساس داده‌های آژانس بین‌المللی انرژی، کاهش عبور نفتکش‌ها از تنگه هرمز که از زمان آغاز جنگ در اواخر فبروری تقریباً به صفر نزدیک شده بزرگ‌ترین اختلال در عرضه انرژی در تاریخ معاصر توصیف شده است. اگرچه پس از آتش‌بس موقت در اوایل اپریل، اندکی افزایش در تردد نفتکش‌ها مشاهده شده، اما این روند همچنان در سطح بسیار پایینی باقی مانده است.
کارشناسان اقتصادی هشدار داده‌اند که تداوم اختلال در صادرات انرژی خاورمیانه می‌تواند پیامدهای جدی برای اقتصاد جهانی داشته باشد. افزایش قیمت سوخت، رشد تورم و کاهش فعالیت مصرف‌کنندگان از جمله نشانه‌های اولیه این بحران است. برخی تحلیل‌گران حتی احتمال بروز رکود جهانی را در صورت ادامه این وضعیت در نیمه دوم سال مطرح کرده‌اند.
در نهایت، افزایش بهای نفت تنها به بازار انرژی محدود نمی‌ماند، بلکه بر قیمت طیف گسترده‌ای از کالاهای مصرفی از محصولات پلاستیکی و لاستیکی گرفته تا منسوجات و اقلام بهداشتی تأثیر مستقیم دارد. کمبود عرضه در بازار، هم‌اکنون فشار بر زنجیره تأمین جهانی را افزایش داده و به‌ویژه در آسیا، که وابستگی بالایی به واردات انرژی دارد، نمود بیشتری یافته است.
این گزارش نشان می‌دهد که پیوند میان تنش‌های ژئوپلیتیک و بازار انرژی، بار دیگر اقتصاد جهانی را در معرض یکی از پیچیده‌ترین بحران‌های دهه اخیر قرار داده است.