خبرگزاری راسک: سازمان دیدهبان حقوق بشر در تازهترین گزارش خود اعلام کرده است که همزمان با تشدید درگیریهای مرزی میان پاکستان و طالبان، مقامات پاکستانی روند بازداشتهای خودسرانه، یورشهای پلیسی و اخراج اجباری پناهجویان افغانستانی را بهطور چشمگیری افزایش دادهاند؛ روندی که هزاران مهاجر، بهویژه زنان و کودکان را در معرض خطرات جدی قرار داده است. این وضعیت در حالی رخ میدهد که بازگشت اجباری این افراد به افغانستان، آنان را مستقیماً به زیر سلطه نظامی سوق میدهد که بهطور سیستماتیک حقوق اساسی شهروندان بهویژه زنان، خبرنگاران و فعالان را سرکوب کرده است.
بر اساس این گزارش، نیروهای پلیس پاکستان با انجام عملیات خانهبهخانه، تلاشیهای شبانه و بازداشتهای بدون حکم قضایی، فضای گستردهای از ترس و ناامنی را در میان مهاجران افغانستانی ایجاد کردهاند. فریشته عباسی، پژوهشگر افغانستانی در این نهاد، تصریح کرده است: «مقامات پاکستانی بهجای حمایت از افراد آسیبپذیر، عملاً آنان را به ترک دسترسی به غذا و خدمات صحی وادار میکنند.» این روند، بهطور غیرمستقیم به تقویت چرخه سرکوب میانجامد؛ زیرا بازگشت این افراد به افغانستان، آنان را در معرض نظامی قرار میدهد که آزادیهای مدنی را محدود و هرگونه مخالفت را سرکوب میکند.
دیدهبان حقوق بشر میگوید از آغاز سال ۲۰۲۶ تاکنون بیش از ۱۴۶ هزار پناهجوی افغانستانی از پاکستان اخراج شدهاند؛ آماری که پس از اول اپریل روندی صعودی داشته است. بسیاری از این افراد حتی دارای ویزای معتبر بودهاند، اما بهدلیل توقف تمدید اسناد اقامتی از سوی دولت پاکستان، عملاً فاقد مدارک محسوب شدهاند. این وضعیت، در عمل هزاران نفر را در معرض بازگشت اجباری به کشوری قرار داده که تحت حاکمیت طالبان، محدودیتهای شدید بر آزادی بیان، آموزش زنان و فعالیتهای مدنی اعمال شده است.
گزارش همچنین به موارد گستردهای از سوءاستفاده اشاره میکند؛ از جمله مصادره تلفن همراه و پول نقد مهاجران و درخواست رشوه در ازای آزادی. افرادی که توان پرداخت نداشتهاند، بازداشت و سپس اخراج شدهاند. این سیاستها در شرایطی اجرا میشود که بسیاری از بازگشتکنندگان از جمله خبرنگاران و فعالان در افغانستان با خطر تعقیب، بازداشت یا انتقامجویی مواجهاند؛ خطری که مستقیماً از ساختار سرکوبگرانه حاکم ناشی میشود.
در حوزه خدمات عمومی نیز وضعیت بحرانی است. مهاجران افغانستانی بدون ارائه مدارک معتبر از دسترسی به خدمات درمانی محروماند، حتی در موارد اضطراری مربوط به کودکان. یک زن افغانستانی در اسلامآباد به این نهاد گفته است: «دخترم بیمار است، اما از ترس بازداشت نمیتوانم او را به شفاخانه ببرم.» این شرایط، نشاندهنده فشار مضاعفی است که نهتنها از سوی سیاستهای مهاجرتی، بلکه بهطور غیرمستقیم از وضعیت حقوق بشری در افغانستان ناشی میشود.
دیدهبان حقوق بشر همچنین از موارد متعدد جداسازی اجباری خانوادهها خبر داده است. در برخی موارد، کودکان خردسال بدون همراه به افغانستان بازگردانده شدهاند. بسیاری از این خانوادهها پس از اخراج، در اردوگاههای مرزی با کمبود شدید غذا، سرپناه و خدمات صحی مواجهاند در حالی که زنان و دختران در داخل افغانستان با محدودیتهای شدید رفتوآمد و محرومیت از حقوق اولیه روبهرو هستند.
این نهاد بینالمللی تأکید کرده است که سیاست اخراج اجباری میتواند نقض تعهدات بینالمللی پاکستان، از جمله اصل «عدم بازگشت اجباری» باشد؛ اصلی که بازگرداندن افراد به مناطقی را که در آن با خطر شکنجه، آزار یا تهدید جانی مواجهاند، ممنوع میکند.
در پایان، دیدهبان حقوق بشر از دولت پاکستان خواسته است فوراً به این اقدامات پایان دهد و از سایر کشورها نیز خواسته است با اعمال فشار دیپلماتیک، مانع ادامه این روند شوند. این سازمان همچنین تأکید کرده است که بحران جاری، تنها یک مسئله مهاجرتی نیست، بلکه بازتابی از وضعیت عمیقاً نگرانکننده حقوق بشر در افغانستان تحت حاکمیتی است که همچنان بهطور سیستماتیک آزادیها و کرامت انسانی را محدود میکند.
دیدهبان حقوق بشر: «پاکستان با تشدید بازداشتهای خودسرانه، هزاران مهاجر افغانستانی را به سوی خطر بازمیگرداند»


