خبرگزاری راسک: با ادامه و تشدید جنگ در ایران، بحثی تازه در میان نخبگان سیاسی و رسانهای جهان عرب شکل گرفته است؛ بحثی که بهطور فزایندهای نقش ایالات متحده آمریکا در امنیت منطقه خلیج فارس را مورد تردید قرار میدهد.
به گزارش مجله بینالمللی نیولاینز مگزین، جملهای منسوب به رئیسجمهور پیشین مصر، حسنی مبارک، در روزهای اخیر دوباره در فضای سیاسی و شبکههای اجتماعی عربی مطرح شده است:«کسانی که خود را در آمریکا میپیچند، برهنهاند.»
این عبارت که برخی آن را به رئیسجمهور پیشین دیگر مصر، انور سادات، نیز نسبت میدهند، بهطور خلاصه این پیام را منتقل میکند که کشورهایی که امنیت خود را به حمایت آمریکا گره میزنند، ممکن است در لحظههای حساس بدون پشتیبانی باقی بمانند.
در روزهای نخست جنگ ایران، کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس نسبتاً محتاط و کمسخن بودند. این سکوت تا حدی ناشی از ابهام درباره مدت و شدت حملات موشکی و پهپادی بود که برخی از شهرهای منطقه را هدف قرار داده بود.
در ابتدا این پرسش مطرح بود که آیا این حملات شبیه پاسخ محدود ایران به پایگاههای نظامی آمریکا در قطر در جریان درگیری سال گذشته با اسرائیل خواهد بود یا به یک درگیری طولانی تبدیل میشود. اکنون، بیش از یک هفته پس از آغاز جنگ، نشانهها حاکی از ادامهدار بودن این بحران است.
در داخل کشورهای شورای همکاری خلیج فارس دیدگاههای متفاوتی درباره منشأ بحران شکل گرفته است.
به گفته تحلیلگران، استراتژی تهران آن بوده که با وارد کردن فشار مستقیم به کشورهای منطقه بهویژه امارات متحده عربی که بیشترین آسیب را در میان اعضای شورا دیده آنها را به فشار آوردن بر واشنگتن برای پایان دادن به جنگ وادار کند.
این بحث که ابتدا در پشت درهای بسته جریان داشت، اکنون به فضای عمومی کشیده شده است.
در شبکه اجتماعی «ایکس»، عمرو موسی، دبیرکل پیشین اتحادیه عرب، حملات علیه ایران را «حرکتی راهبردی از سوی آمریکا» توصیف کرد و آن را گامی برای بازطراحی نظم ژئوپولیتیکی خاورمیانه دانست؛ نظمی که به گفته او اسرائیل در پی رهبری آن است.
در مقابل، روزنامهنگار باسابقه سعودی عبدالرحمن الراشد این تحلیل را رد کرد و تأکید کرد که ایران خود تهدیدی جدی برای همسایگانش به شمار میرود. او گفت کشورهای خلیج فارس، همراه با عراق، لبنان و یمن، دههها تحت فشار و اقدامات نظامی گروههای نزدیک به ایران قرار داشتهاند.
با این حال، عمرو موسی در پاسخ بار دیگر بر ضرورت همبستگی عربی تأکید کرد و گفت:«تجاوز علیه هر کشور عربی، تجاوز علیه همه ماست و نیازمند پاسخ مشترک است.»
در این میان، برخی چهرههای منطقهای دیدگاهی میانهتر مطرح کردهاند.
از جمله ضاحی خلفان، معاون رئیس پلیس دبی، که گفته تهدیدهای ایران و اسرائیل لزوماً متناقض نیستند و مداخلات هر دو بازیگر به بیثباتی منطقه دامن زده است.
همچنین خلف الحبتور، سرمایهدار و فعال اقتصادی اماراتی، هر دو طرف را «دو روی یک سکه» توصیف کرد و تأکید کرد کشورهای منطقه باید بیش از گذشته بر تواناییهای خود تکیه کنند، نه بر اتحادهایی که ممکن است در لحظههای بحرانی با منافع آنها همسو نباشد.
روزنامهنگار سعودی داوود الشریان نیز هشدار داد که تبدیل بحران به یک دوگانه ساده میان ایران و اسرائیل گمراهکننده است و مسئله اصلی رقابت میان دو پروژه هژمونیک برای نفوذ در منطقه است.
رهبران کشورهای خلیج فارس نیز بهتدریج مواضع صریحتری اتخاذ کردهاند.
محمد بن زاید آل نهیان، رئیس امارات متحده عربی، در گفتوگویی عمومی که به ندرت از او دیده میشود بر مقاومت کشورش در برابر حملات تأکید کرد. او هنگام دیدار از مجروحان حملات اخیر در بیمارستان گفت:«همه چیز در امارات خوب است. دشمنان امارات باید بدانند که ما آسان شکار نمیشویم.»
در همین حال، نخستوزیر قطر، محمد بن عبدالرحمن آل ثانی، در گفتوگو با شبکه اسکای نیوز اظهار کرد که حملات اخیر روابط پیشین میان قطر و ایران را «ویران کرده» و نشان داده کشورهای منطقه نمیتوانند برای امنیت خود صرفاً به متحدان خارجی تکیه کنند.
در کنار این تحولات، برخی نشانهها از تلاش برای کشاندن کشورهای خلیج فارس به درگیری نیز دیده میشود.
لیندسی گراهام، سناتور آمریکایی نزدیک به دونالد ترامپ، در شبکه اجتماعی ایکس پیشنهاد کرد که کشورهای شورای همکاری خلیج فارس میتوانند «بیشتر در جنگ دخیل شوند».
در واکنش، خلف الحبتور در پیامی طولانی یادآور شد که این ایالات متحده بوده که بدون مشورت با کشورهای منطقه آنها را وارد بحران کرده است و افزود کشورهای خلیج فارس حاضر نیستند «فرزندان خود را در جنگی که منافع دیگران را تأمین میکند قربانی کنند».
