هشدار پاکستان به طالبان؛ صبر استراتژیک ما به پایان رسید

نویسنده: امیر زمان
خبرگزاری راسک: پاکستان با هشدار رسمی در شورای امنیت سازمان ملل متحد مبنی بر این‌که در صورت ناتوانی یا خودداری طالبان از اقدام علیه گروه‌های تروریستی، «از تمامی تدابیر دفاعی لازم» استفاده خواهد کرد، وارد مرحله تازه‌ای از سیاست خود در قبال افغانستان شده است. این موضع‌گیری، به گفته تحلیل منتشرشده در وب‌سایت اوراسیا ریویو، نه یک تهدید تبلیغاتی، بلکه پیامی حساب‌شده است که نشان می‌دهد صبر اسلام‌آباد پس از سال‌ها تعامل، خویشتنداری و تحمل هزینه‌های سنگین امنیتی به پایان رسیده است.
نماینده پاکستان در شورای امنیت تصریح کرد که چهار سال پس از تسلط طالبان، وعده جلوگیری از استفاده از خاک افغانستان برای تروریسم عملاً نقض شده است. بر اساس ارزیابی تیم نظارتی سازمان ملل، افغانستان بار دیگر به پناهگاه امن چندین گروه تروریستی تبدیل شده که در رأس آن‌ها تحریک طالبان پاکستان (تی‌تی‌پی) با نزدیک به شش هزار جنگجو قرار دارد. این تهدید، صرفاً نظری نیست؛ طی تنها یک سال، نزدیک به ۱۲۰۰ شهروند پاکستانی در حملات تروریستی جان باخته‌اند.
این موضع‌گیری، روایت رایجی را که در برخی محافل بین‌المللی شکل گرفته مبنی بر پایان بحران افغانستان و بازگشت ثبات به چالش می‌کشد. به گزارش اوراسیا ریویو، پایان جنگ داخلی لزوماً به معنای صلح نیست؛ به‌ویژه زمانی که ساختار حاکم یا قادر یا مایل به مهار تروریسم فرامرزی نباشد. از نگاه اسلام‌آباد، تمرکز قدرت در دست طالبان نه‌تنها به بهبود امنیت منطقه منجر نشده، بلکه باعث پس‌رفت آن شده است.
اهمیت هشدار پاکستان در بستر دیپلماتیک آن نهفته است. اسلام‌آباد طی سال‌های گذشته مسیر تقابل را در پیش نگرفته و بر تعامل تأکید کرده بود: از دیدارهای سطح‌بالا و کمک‌های بشردوستانه گرفته تا تسهیلات تجاری و مشارکت در روندهای منطقه‌ای و سازمان ملل، از جمله مذاکرات دوحه و استانبول. اکنون اما، به باور نویسنده این یادداشت، تداوم تعامل بدون نتیجه، به بن‌بست رسیده است.
پاکستان همچنین به ضعف ساختاری در نظام حکمرانی طالبان اشاره کرده است؛ آنچه «مبارزه گزینشی با تروریسم» خوانده می‌شود. در حالی که طالبان مدعی تأمین امنیت در داخل افغانستان‌اند، شبکه‌های تروریستیِ فعال علیه همسایگان همچنان پابرجا مانده‌اند. اشاره نماینده پاکستان به نقش برخی عناصر درون طالبان در تسهیل فعالیت این گروه‌ها از آموزش مشترک تا تبادل تسلیحات اتهامی جدی است که فراتر از ناتوانی، به شائبه همدستی می‌انجامد.
در این گزارش همچنین به نقش «بازیگران مخرب منطقه‌ای» اشاره شده که از خلأ امنیتی افغانستان برای تقویت گروه‌های نیابتی بهره می‌برند. به نقل از اوراسیا ریویو، این موضوع، بحران تروریسم افغانستان را از یک اختلاف دوجانبه فراتر برده و آن را به چالشی برای امنیت منطقه‌ای و اعتبار تعهدات بین‌المللی ضدتروریسم بدل کرده است.
اسلام‌آباد با تأکید بر نقش هیأت معاونت سازمان ملل در افغانستان (یوناما)، خواستار ارزیابی‌های بی‌طرفانه‌تر از وضعیت مرزی و مهار قاچاق سلاح شد. اشاره به تجهیزات نظامی پیشرفته‌ای که پس از خروج نیروهای بین‌المللی در افغانستان باقی مانده‌اند، از نگاه پاکستان، نشان‌دهنده تناقض تلخی است: بقایای یک مداخله ناموفق اکنون به سوخت دور تازه‌ای از خشونت تبدیل شده‌اند.
در موضوع پناهجویان نیز، پاکستان موضعی توأمان از خستگی و واقع‌گرایی اتخاذ کرده است. این کشور طی بیش از چهار دهه میزبان میلیون‌ها افغانستانی بوده و اکنون خواستار بازگشت تدریجی و آبرومندانه آنان است. در عین حال، صدور بیش از نیم میلیون ویزای درمانی از سال ۲۰۲۳ تاکنون، نشان می‌دهد که سیاست اسلام‌آباد مبتنی بر تفکیک ملاحظات انسانی از الزامات امنیتی است.
پاکستان همچنین با همسویی با مواضع بین‌المللی و سازمان همکاری اسلامی، محدودیت‌های طالبان بر حقوق و آموزش زنان را نه‌تنها غیراسلامی، بلکه از نظر راهبردی زیان‌بار توصیف کرده است. به گزارش اوراسیا ریویو، هشدار درباره «اقدامات دفاعی لازم» باید در چارچوب بازدارندگی فهم شود، نه جنگ‌طلبی؛ پیامی روشن که حاکمیت و امنیت پاکستان قابل معامله نیست.
در جمع‌بندی این یادداشت تحلیلی آمده است که اکنون انتخاب پیش روی طالبان و جامعه جهانی قرار دارد: مسئولیت‌پذیری یا انکار، اقدام مؤثر یا تداوم بی‌عملی. پاکستان خط قرمز خود را ترسیم کرده و پیامدهای عبور از آن می‌تواند نه‌تنها روابط کابل–اسلام‌آباد، بلکه معماری امنیتی کل منطقه را دستخوش تغییر کند.