خبرگزاری راسک: زنان و دختران افغانستانی که پس از تسلط گروه طالبان از بسیاری حقوق اولیه خود در جامعه محروم شدهاند، اکنون در فضای مجازی نیز با محدودیتها و آزارهای گوناگون مواجهاند. گزارشها حاکی است که بسیاری از خانوادهها از ترس ماموران امربهمعروف و استخبارات طالبان، دسترسی زنان و دختران خود به اینترنت و شبکههای اجتماعی را محدود کرده و در برخی موارد کاملاً ممنوع ساختهاند.
رصد شبکههای اجتماعی توسط وزارتهای اطلاعات و فرهنگ و امربهمعروف و نهی از منکر طالبان، به ویژه بر پلتفرمهایی مانند فیسبوک و اکس، در سراسر افغانستان انجام میشود. منابع محلی میگویند که ماموران موظف در بخش رصد شبکههای اجتماعی، پس از شناسایی اکانتهای متعلق به زنان، مشخصات تلفن و محل زندگی آنها توسط بخشهای فنی استخراج میکنند و آنها در اختیار ماموران استخبارات و امربه به معروف قرار میدهند و از این طریق خانوادهها برای جلوگیری از ادامه فعالیت تهدید میشوند. در برخی موارد، طالبان از دوستان و آشنایان کاربران میخواهند اطلاعات شخصی و محل سکونت زنان را ارائه کنند.
این محدودیتها، در کنار دشواریهای اقتصادی ناشی از ممنوعیت کار زنان خارج از خانه، دسترسی آنها به اینترنت و فعالیت در فضای مجازی را بهشدت محدود کرده است. فعال کردن حجم اینترنت در تلفن همراه اغلب وابسته به اعضای مرد خانواده است و بسیاری از زنان نمیتوانند بهطور مستقل به شبکههای اجتماعی دسترسی پیدا کنند.
در کنار فشار طالبان، کاربران زن با پیامهای تهدیدآمیز، فحاشی و آزار آنلاین از سوی دیگر کاربران مواجه میشوند که فشار روانی آنها را تشدید میکند. برخی زنان و دختران فعال در شبکههای اجتماعی آموزشی و اطلاعرسانی گزارش دادهاند که بهطور مداوم در کامنتها و پیامرسانها مورد آزار و تمسخر قرار میگیرند و حتی مجبور شدهاند اکانتهای خود را مسدود کنند.
فعالان حقوق زنان تأکید دارند که برخوردهای تبعیضآمیز، بیاحترامی، کامنتهای نامناسب و افزایش خشونت لفظی علیه زنان به مانعی جدی برای فعالیتهای دختران تبدیل شده است. به گفته آنها، این رفتارها تنها آزادی بیان زنان را محدود نمیکند، بلکه حضور اجتماعی و فرهنگی آنها را نیز تضعیف میکند.
با این حال، زنان و دختران افغانستانی تلاش میکنند صدای خود را حفظ کرده و از طریق شبکههای اجتماعی به تبادل فرهنگی و آموزشی ادامه دهند. در چهار سال گذشته، آنها بیشترین استفاده را از این فضاها برای دادخواهی و مبارزه با محدودیتهای تحمیلی طالبان داشتهاند و صدای خود را به گوش جهانیان رساندهاند.
کارشناسان حقوق دیجیتال بر ضرورت حمایت بینالمللی و ایجاد بسترهای امن برای دسترسی آزاد زنان به اینترنت تأکید دارند و هشدار میدهند که بیتوجهی به این موضوع میتواند تبعات بلندمدت بر حقوق بشر و توسعه انسانی در افغانستان داشته باشد. نهادهای مدنی و فعالان اجتماعی از سازمانهای بینالمللی، حقوق بشری و شرکتهای فناوری میخواهند با فراهم کردن امنیت دیجیتال و دسترسی پایدار، امکان حضور امن و مؤثر زنان افغانستانی در فضای مجازی را تضمین کنند.
