خبرگزاری راسک: در شهر تالقان، مرکز استان تخار، دهها داروخانه و فروشگاه دارو بیش از چهل روز است که با دستور شورای علمای طالبان بسته شدهاند؛ اقدامی که موجی از بیکاری در میان جوانان تحصیلکرده ایجاد کرده است. صاحبان این داروخانهها طالبان را به باجگیری، فروش مجوز و سوءاستفاده از صلاحیتهای اداری متهم میکنند و میگویند کسانی که توانستهاند با پرداخت رشوه یا استفاده از روابط شخصی رضایت مقامات این گروه را جلب کنند، مجوز فعالیت دوباره گرفتهاند. به گفته داروفروشان، طالبان بدون هیچ معیار شفاف و قانونی، مجوزهای کاری آنان را لغو کردهاند. «افراد پرنفوذ و نزدیک به طالبان مجوز دریافت میکنند، اما داروفروشان عادی و بیواسطه سرگردان میشوند.» شاهدان محلی تأکید میکنند این اقدام با هماهنگی شورای علما، ریاست بهداشت طالبان و فرماندهی امنیت این گروه انجام شده و بهویژه داروخانههای منطقه «خسکپه» هدف بستهشدن و آزار قرار گرفتهاند.
منابع محلی میگویند بسیاری از این داروخانهها به بهانه «بازرسی» تعطیل شدهاند و تنها آن دسته که واسطه یا ارتباط با طالبان داشتهاند، دوباره باز شدهاند. صاحبان باقی داروخانهها ناچار شدهاند داروهای خود را جمعآوری کنند. این سیاست، به باور منابع، با هدف ایجاد انحصار بازار به نفع وابستگان طالبان و فروش مجوزهای آماده به کار انجام میشود. برخی منابع حتی مدعیاند که شماری از کارمندان طالبان مالک شرکتهای بزرگ واردات دارو هستند و میخواهند از طریق داروخانههای تحت کنترل خود، محصولاتشان را به پزشکان بفروشند. در حال حاضر حدود ۱۵۰ داروخانه در تالقان بسته است و دهها فارغالتحصیل رشتههای داروسازی و پرستاری که پیشتر در این مکانها کار میکردند، بیکار شدهاند. یکی از این جوانان میگوید: «سالها درس خواندیم، اما امروز نه اجازه کار داریم، نه امکان شکایت، و نه حتی کشوری حاضر است ما را بپذیرد. شورای علما چه کار به دارو و طبابت دارد؟»
رسانه دولتی طالبان، خبرگزاری باختر، مدعی شده «کمیته مشترک بهداشت» این گروه فعالیت ۷۰ داروخانه را به دلیل «فعالیت غیرقانونی» یا «نبود مسئول فنی» متوقف کرده است. اما داروفروشان این ادعا را بهانهای برای توجیه انحصارطلبی و فشار اقتصادی بر کسبوکارهای مستقل میدانند. طالبان همچنین گفتهاند که در ۱۶ شهرستان دیگر استان تخار نیز کمیتههای مشابه ایجاد میکنند؛ اقدامی که منتقدان آن را گسترش دامنه کنترل این گروه بر بازار دارو ارزیابی میکنند. پیشتر شهروندان تخار از کمبود داروهای ضروری در بیمارستان مرکزی شهر تالقان شکایت کرده بودند. بیماران میگویند بسیاری از داروهای حیاتی، حتی در بخش عاجل، در بازار آزاد و با قیمت بالا فروخته میشود. فساد نیز در این چرخه ریشهدار است؛ از جمله ارجاع بیماران به بیمارستان های خصوصی بر اساس منافع شخصی پزشکان و دریافت درصد از فروش دارو در داروخانههای وابسته.
نبود مراکز درمانی مجهز در مناطق دورافتاده و فاصله زیاد روستاها از مراکز بهداشت، مردم را به مصرف خودسرانه دارو واداشته است؛ عادتی که بارها به عوارض جدی یا مرگ منجر شده است. سازمان جهانی بهداشت اخیراً هشدار داده که کاهش بودجه میتواند به تعطیلی ۸۰ درصد مراکز بهداشتی تحت حمایت این سازمان در افغانستان بینجامد؛ بحرانی که میلیونها نفر را از دسترسی به خدمات درمانی محروم میکند.
فشار طالبان بر داروفروشان تخار؛ فساد، انحصار و گسترش بیکاری


