خبرگزاری راسک: سازمان حمایت از رسانهها از آغاز کارزاری بینالمللی برای جلوگیری از اخراج اجباری خبرنگاران افغانستانی از ایران و پاکستان خبر داده است. این سازمان هدف از این اقدام را «جلب توجه جامعه جهانی، توقف فشارها بر خبرنگاران مهاجر و تسریع روند انتقال آنان به کشورهای امن» عنوان میکند.
«نه به اخراج خبرنگاران از پاکستان و ایران»، «روند انتقال خبرنگاران به کشورهای امن را تسریع دهید» و «خبرنگار بودن جرم نیست» سه پیام کلیدی این کارزار است. به گفته مسوولان این سازمان، مشارکت کاربران شبکههای اجتماعی و استفاده گسترده از این پیامها میتواند صدای خبرنگاران افغانستانی را به مجامع جهانی برساند.
در شرایطی که فشارهای سیاسی و امنیتی بر رسانهها در افغانستان افزایش یافته، چنین کارزارهایی بیش از آنکه یک حرکت نمادین باشند، اگر با جدیت به پیش برده شوند و در شبکههای اجتماعی با حمایت گسترده روبهرو گردند، میتوانند به ابزاری واقعی برای فشار بر دولتهای میزبان و نهادهای بینالمللی به منظور اقدام فوری تبدیل شوند.
این سازمان چند روز پیش با برگزاری یک نشست آنلاین، بهصورت مستقیم مشکلات خبرنگاران افغانستانی ساکن ایران و پاکستان را بررسی کرده است. یک مقام این نهاد میگوید: «در این نشست، خبرنگاران از عدم تمدید ویزا، بیاعتباری نامههای رسمی سفارتها، تشدید محدودیتهای امنیتی و مشکلات اقتصادی سخن گفتند.» عدم اعتبار اسناد رسمی نزد پولیس در این کشورها، نشاندهنده خلأ جدی در هماهنگی میان دولتهای میزبان و نهادهای بینالمللی است؛ خلأیی که عملاً حمایت حقوقی از این خبرنگاران را بیاثر کرده است.
با این حال، مشکلات خبرنگاران افغانستانی مقیم ایران و پاکستان تنها به موانع حقوقی ختم نمیشود. گزارشهای دریافتشده از پاکستان نشان میدهد که شماری از آنها برای فرار از بازرسی خانهها توسط پولیس، ناچارند روزهای داغ تابستان را در پارکها بگذرانند؛ دمایی که گاهی به ۵۰ درجه سانتیگراد میرسد. در ایران نیز، به دلیل عدم تمدید ویزا، بسیاری از خبرنگاران اجازه خروج از خانه را ندارند و ماههاست در شرایط «حبس خانگی ناخواسته» زندگی میکنند.
این شرایط نهتنها سلامت جسمی و روانی آنها را تهدید میکند، بلکه توان حرفهایشان را نیز تحلیل میبرد. خبرنگاری که در انزوا و ترس مداوم به سر میبرد، عملاً امکان ادامه فعالیت آزاد رسانهای را از دست میدهد. با وجود همه این دشواریها، این خبرنگاران همچنان چشمانتظار پذیرش از سوی کشورهای اروپاییاند. اما روند رسیدگی به پروندههای مهاجرتیشان بهشدت کُند است. نمایندگان سازمان حمایت از رسانهها میگویند که پروندهها گاهی ماهها در یک مرحله باقی میمانند و این تأخیرها زندگی را برای این افراد به کابوس تبدیل کرده است. کُندی روند بررسی پروندهها، نشاندهنده فاصله میان تعهدات اعلامشده توسط کشورهای پذیرنده و اقدامات عملی آنهاست. این شکاف، بهای سنگینی را بر دوش خبرنگارانی میگذارد که از ترس جان و آزادیشان، کشور خود را ترک کرده و اکنون با از دست دادن آزادیها و رویارویی با مشکلات حاد، در انتظار پذیرش در این کشورها هستند.
از زمان تسلط طالبان بر افغانستان، صدها خبرنگار و فعال رسانهای کشور را ترک کردهاند. بسیاری از آنها به ایران و پاکستان پناه بردهاند، اما در این دو کشور نیز با محدودیتهای قانونی، فشارهای امنیتی، نداشتن مجوز کار و ترس مداوم از اخراج مواجهاند. با بسته بودن مسیرهای قانونی و نبود حمایت کافی، زندگی این گروه به تعلیق کشیده شده و خطر بازگرداندهشدن به افغانستان، همواره بر سرشان سنگینی میکند.
