خبرگزاری راسک: محمد محقق، از رهبران برجسته مخالف طالبان و عضو شورای عالی مقاومت برای نجات افغانستان، اعلام کرده است که خط دیورند را بهعنوان مرز رسمی و بینالمللی میان افغانستان و پاکستان بهرسمیت میشناسد؛ موضعی که در تضاد آشکار با دیدگاه طالبان قرار دارد.
او در گفتوگو با یک تلویزیون خصوصی تأکید کرد که به مرزهایی پایبند است که در چارچوب نظم حقوقی بینالمللی و با تأیید سازمان ملل بهعنوان مرزهای رسمی افغانستان شناخته میشوند. محقق در همین حال هشدار داد که طرح ادعاهای ارضی میتواند به تشدید تنشهای منطقهای منجر شود.
محقق با اشاره به اختلافات میان طالبان و پاکستان بر سر خط دیورند گفت که طالبان مدعی مالکیت بر حدود ۳۵ درصد از خاک پاکستان هستند. او این رویکرد را غیرعملی و پرهزینه توصیف کرد و افزود:
«ما به تقسیمبندی سازمان ملل متعهد هستیم و از ادعای ارضی علیه پاکستان حمایت نمیکنیم؛ زیرا اگر ما تا اتک پیش برویم، آنها تا متک خواهند آمد.»
این رهبر سیاسی، با تأکید بر واقعیتهای ژئوپولیتیک منطقه، پاکستان را یک قدرت هستهای دانست و تصریح کرد که تداوم چنین منازعاتی به سود افغانستان نخواهد بود.
خط دیورند در سال ۱۸۹۳ میلادی، در دوران حکومت عبدالرحمن خان، میان افغانستان و هند بریتانیایی ترسیم شد. این توافق که به نام دیپلمات بریتانیایی مورتیمر دیورند شناخته میشود، مرزهای جغرافیایی دو طرف را مشخص کرد؛ مرزی که پس از تشکیل پاکستان در سال ۱۹۴۷، بهعنوان خط مرزی میان افغانستان و پاکستان باقی ماند.
با این حال، دولتهای مختلف افغانستان در دهههای گذشته بهطور رسمی این خط را بهرسمیت نشناختهاند و این موضوع همواره یکی از نقاط تنش در روابط کابل–اسلامآباد بوده است.
برخلاف موضع محقق، طالبان که اکنون بر کابل سلطه دارند، همچنان از بهرسمیت شناختن خط دیورند خودداری میکنند. این گروه در موارد متعدد ادعاهایی درباره مناطق آنسوی مرز مطرح کرده است.
در همین زمینه، ملا یعقوب مجاهد، وزیر دفاع طالبان، پیشتر مدعی شده بود که یکی از خواستههای پاکستان در مذاکرات با این گروه، پذیرش رسمی خط دیورند بوده است.
محقق همچنین فاش کرد که در گذشته این موضوع را با حامد کرزی، رئیسجمهور پیشین افغانستان، مطرح کرده است. به گفته او، در یک نشست رسمی که با حضور مقامهای بلندپایه برگزار شده بود، تأکید کرده که نپذیرفتن این مرز به نفع افغانستان نیست.
او برای توصیف واقعیت جغرافیای سیاسی کشور، نقشه افغانستان را به «برگ درخت توت» تشبیه کرد و گفت که باید همین محدوده را بهعنوان چارچوب واقعبینانه پذیرفت.
موضعگیری صریح محمد محقق را میتوان نشانهای از شکاف عمیق در میان نیروهای سیاسی افغانستان درباره یکی از حساسترین موضوعات ژئوپولیتیکی کشور دانست. در حالی که طالبان همچنان بر مواضع سنتی خود تأکید دارند، برخی جریانهای مخالف بر ضرورت همسویی با قواعد حقوق بینالملل و کاهش تنشهای منطقهای تأکید میکنند.
با توجه به اهمیت راهبردی مرز افغانستان و پاکستان بهویژه در حوزه امنیت، تجارت و تحولات منطقهای هرگونه تغییر در رویکرد رسمی نسبت به خط دیورند میتواند پیامدهای قابلتوجهی در روابط دوجانبه و ثبات منطقهای به همراه داشته باشد.
محمد محقق: خط دیورند را بهعنوان مرز رسمی افغانستان و پاکستان بهرسمیت میشناسم
