خبرگزاری راسک: به گزارش هفتهنامه بریتانیایی «دِ ویک»، در حالی که توجه جهان به جنگ ایران و محور آمریکا–اسرائیل معطوف شده، بحران دیگری در حال شکلگیری است: تنشهای فزاینده میان پاکستان و افغانستانِ تحت سلطه طالبان که اکنون به آستانه یک جنگ تمامعیار رسیده است. وضعیتی که بار دیگر نشان میدهد طالبان نهتنها در ایجاد ثبات ناکام مانده، بلکه به عاملی در تشدید ناامنی منطقهای بدل شده است.
بر اساس این گزارش، پاکستان پس از هفتهها درگیری مرزی، عملاً وضعیت «جنگ آشکار» با طالبان را اعلام کرده و در اقدامی بیسابقه، حملات هوایی گستردهای را در اواخر فبروری، از جمله علیه اهدافی در کابل، انجام داده است. در مقابل، طالبان با استفاده از حملات پهپادی واکنش نشان دادهاند؛ رویکردی که نشان میدهد این گروه بهجای کنترل بحران، به تشدید آن روی آورده و عملاً در مدیریت یک منازعه بیندولتی نیز فاقد ظرفیت مسئولانه است.
گزارش «دِ ویک» میافزاید که در این درگیریها بیش از ۱۰۰۰ نفر کشته یا زخمی شده و حدود ۱۰۰ هزار نفر آواره شدهاند. همچنین در یکی از حملات هوایی به یک مرکز ترک اعتیاد در کابل، بنا بر اعلام مقامهای گروه طالبان، حدود ۴۰۰ نفر جان باختهاند. با نزدیک شدن به پایان آتشبس موقت عید فطر، هیچ نشانهای از تمایل طالبان به کاهش تنش دیده نمیشود؛ امری که بار دیگر ضعف این گروه در مدیریت بحرانهای انسانی را برجسته میکند.
در بخش پیشینه، این گزارش تأکید میکند که ریشههای تنش میان کشور پاکستان و طالبان به خط مرزی دیورند بازمیگردد؛ مرزی که افغانستان هیچگاه به رسمیت نشناخته است. این اختلاف تاریخی، همراه با شبکههای فرامرزی شبهنظامیان، زمینهساز دههها بیثباتی بوده است. با این حال، بازگشت طالبان به قدرت در سال ۲۰۲۱، نهتنها به کاهش این تنشها منجر نشد، بلکه نشان داد این گروه در مهار تهدیدهای امنیتی ناتوان است و عملاً به تداوم این چرخه دامن زده است.
«دِ ویک» به نقل از تحلیلها مینویسد که پاکستان انتظار داشت طالبان، که پیشتر از حمایتهای پنهانی برخوردار بودند، در مهار گروههای مسلح همکاری کنند؛ اما این تصور یک محاسبه استراتژیک اشتباه بود. در واقع، پس از تسلط طالبان، حملات گروه تحریک طالبان پاکستان (تیتیپی) افزایش یافته و این گروه توانسته با استفاده از فضای ایجادشده در افغانستان، موقعیت خود را تقویت کند؛ وضعیتی که نشاندهنده ناتوانی یا عدم تمایل طالبان در مقابله با این تهدیدها است.
پاکستان بارها طالبان را متهم کرده که به این گروهها «پناهگاه امن» داده و اجازه فعالیت در خاک افغانستان را میدهد؛ اتهامی که طالبان آن را رد کردهاند، اما شواهد میدانی و افزایش حملات در پاکستان، این ادعا را زیر سوال برده است. این وضعیت نشان میدهد که افغانستانِ تحت حاکمیت طالبان، بار دیگر در حال تبدیل شدن به بستری برای رشد افراطگرایی است؛ مسئلهای که پیامدهای آن فراتر از مرزهای این کشور خواهد بود.
در همین حال، پیچیدگیهای ژئوپلیتیک نیز به بحران دامن زده است. پاکستان، هند را به حمایت از طالبان متهم کرده، در حالی که دهلینو و طالبان این ادعا را رد میکنند. این تنشها، در صورت تشدید، میتواند خطر درگیری میان دو قدرت هستهای منطقه، یعنی هند و پاکستان، را نیز افزایش دهد.
در بخش پیامدها، گزارش هشدار میدهد که در شرایطی که قدرتهای منطقهای و جهانی درگیر بحرانهای دیگر هستند، ظرفیت میانجیگری برای کاهش تنش میان طالبان و پاکستان محدود شده است. در عین حال، اخراج اجباری حدود ۲.۷ میلیون مهاجر افغانستانی از کشورهای همسایه، فشار مضاعفی بر اقتصاد شکننده افغانستان وارد کرده است؛ اقتصادی که تحت مدیریت طالبان با بحرانهای عمیق ساختاری مواجه است.
در نهایت، «دِ ویک» تأکید میکند که ادامه این روند میتواند ثبات منطقهای را بهشدت تهدید کند و خطر تبدیل شدن افغانستانِ تحت حاکمیت طالبان به «مرکز پرورش تروریسم» را افزایش دهد. به باور تحلیلگران، جلوگیری از این سناریو مستلزم دخالت فعال قدرتهایی مانند آمریکا و چین است؛ هرچند تجربههای گذشته نشان میدهد که دستیابی به یک توافق پایدار، با حضور طالبان، همچنان با تردیدهای جدی همراه است.
هفتهنامه دِ ویک: طالبان افغانستان را به لبه یک جنگ منطقهای خطرناک کشاندند
