خبرگزاری راسک: گزارش تازه دویچهوله نشان میدهد که با افزایش حضور نمایندگان طالبان در کنسولگریهای افغانستان در آلمان، هزاران پناهنده افغانستانی که از حاکمیت این گروه گریختهاند، اکنون ناچار شدهاند برای ابتداییترین امور اداری، بار دیگر به ساختار همان رژیمی رجوع کنند که بهدلیل سرکوب، تهدید و نقض گسترده حقوق بشر از آن فرار کردهاند.
به گفته «انجمن سازمانهای افغانستان در آلمان» (VAFO)، طالبان در ماههای اخیر کارکنان بیشتری را به کنسولگریهای افغانستان در شهرهای برلین، بن و مونیخ اعزام کردهاند. این اقدام، افغانستانیها را در برابر یک انتخاب تلخ قرار داده است: یا بدون اسناد معتبر بمانند و آیندهشان در آلمان به خطر بیفتد، یا اطلاعات شخصی خود را به نهادی بسپارند که سابقهای طولانی در سرکوب، تهدید و انتقامجویی دارد.
«انجمن سازمانهای افغانستان در آلمان» هشدار داده است که بدون گذرنامه معتبر، بسیاری از افغانستانیها قادر به تمدید اقامت، ادامه کار یا حتی انجام سادهترین امور اداری نیستند. این نهاد افزوده است که «تحمیل غیررسمی طالبان بهعنوان مرجع اسناد هویتی، واقعیت زندگی قربانیان این رژیم را نادیده میگیرد».
در حالی که دولت آلمان روند اخراج مهاجران به افغانستان را تشدید کرده، طالبان از این وضعیت بهعنوان ابزاری برای پیشبرد مشروعیت بینالمللی خود بهره میبرند. بهگفته ناظران، این همکاری عملی، اگرچه بدون شناسایی رسمی صورت میگیرد، اما عملاً طالبان را بهعنوان نماینده «قانونی» افغانستان در اروپا تثبیت میکند.
طالبان که پس از خروج نیروهای ناتو در سال ۲۰۲۱ قدرت را در افغانستان بهدست گرفتند، از سوی بسیاری کشورها بهدلیل اجرای خشن شریعت، سرکوب زنان، حذف آزادیهای مدنی و نقض سیستماتیک حقوق بشر محکوم شدهاند. تاکنون تنها روسیه این رژیم را بهطور رسمی بهرسمیت شناخته است، اما روابط عملی بسیاری از دولتها با طالبان ادامه دارد.
کنراد شتر، کارشناس افغانستان و رئیس مرکز مطالعات درگیریهای بینالمللی بن (BICC)، این روند را «معاملهای کثیف» توصیف کرده است. بهگفته او، این اقدام به طالبان دسترسی به اطلاعات حساس شهروندان افغانستانی در آلمان میدهد؛ ازجمله کسانی که بهدلیل همکاری با نیروهای آلمانی یا ناتو، در معرض تهدید مستقیم این گروه هستند.
او گفته است که بخشی از کنسولگریها هنوز توسط دیپلماتهای دولت پیشین اداره میشوند، اما برخی دیگر بهصورت غیررسمی به طالبان واگذار شدهاند؛ وضعیتی که بهگفته شتر، «منطقه خاکستری خطرناکی» ایجاد کرده است.
حمید ننگیالی کبری، سرپرست پیشین کنسولگری افغانستان در بن، در اعتراض به حضور طالبان استعفا داد. او به دویچهوله گفت: «من نمیتوانم با تروریستها کار کنم. طالبان دولت ما نیستند.»
کبری که اکنون خود متقاضی پناهندگی در آلمان است، میگوید مراجعه به کنسولگری برای دریافت اسناد، خانوادهاش در افغانستان را در معرض خطر قرار میدهد: «اگر طالبان بدانند خانوادهام کجا زندگی میکنند، بهراحتی میتوانند آنها را شکنجه کنند.»
ژانت هوپینگ، مشاور حقوقی سازمان یار در برلین، میگوید بسیاری از افغانستانیها اکنون از ترس، حتی جرئت ورود به کنسولگریها را ندارند. بهگفته او، دولت آلمان باید راهکاری امن و مستقل برای صدور اسناد هویتی ایجاد کند.
پیشتر، افغانستانیها میتوانستند گذرنامههای ویژه موسوم به «پاسپورت خاکستری» دریافت کنند؛ اما این امکان اکنون لغو شده و متقاضیان مجبورند مدارک صادرشده توسط طالبان ارائه دهند.
توماس روتیگ، پژوهشگر ارشد شبکه تحلیلگران افغانستان، معتقد است فشار دولت آلمان برای اخراج گسترده مهاجران، به طالبان اهرم لازم برای تسلط بر کنسولگریها را داده است. او تأکید میکند که بر اساس حقوق بینالملل، برلین گزینههای دیگری نیز داشت.
در پایان، کبری پرسشی بنیادین مطرح میکند:
«چرا آلمان به افرادی پناهندگی میدهد که از طالبان گریختهاند، اما بعد همانها را دوباره به طالبان تحویل میدهد؟ این چه منطقی دارد؟
