خبرگزاری راسک: چین و افغانستان اکنون برای پاکستان به بازیگرانی غیرقابل پیشبینی تبدیل شدهاند. کشوری که تا دیروز چین را متحد استراتژیک خود میدانست، امروز نه تنها از رویکرد مبهم پکن بیم دارد، بلکه دیگر مطمئن نیست طالبان همان ابزاری باشند که سالها برای بهرهبرداری سیاسی و امنیتی روی آن سرمایهگذاری کرد. تصور دیرینه اسلامآباد مبنی بر اینکه طالبان خاک افغانستان را برای منافع پاکستان به جولانگاه گروههای نیابتی بدل میکنند، اکنون بهطور کامل فرو ریخته است؛ زیرا حاکمیت طالبان خود به تهدیدی برای پاکستان تبدیل شده است.
به گزارش خبرگزاری “هانس اندیا” در واقع، سیاستهایی که اسلامآباد طی دههها با حمایت مالی و پناهدادن به شبکههای تروریستی پیریزی کرد، امروز همان درس تلخی را به خود پاکستان بازمیگرداند.
با وجود موج انتقادها، حضور امیرخان متقی، سرپرست وزارت خارجه طالبان، در هند حامل پیامی سیاسی بود؛ هرچند به معنای تغییر بنیادین در سیاست خارجی دهلینو نیست، اما نشان داد که خطوط تماس از نو فعال شدهاند. برخی محافل لابیگر ادعا دارند کابل در تلاش برای نزدیک شدن به دهلینو است.
این نخستینبار پس از حاکمشدن طالبان در سال ۲۰۲۱ است که یک وزیر طالبان با وزیر خارجه هند دیدار میکند و مشاور امنیت ملی هند، اجیت دووال، نیز با او گفتوگو داشته است. رفع محدودیت سفر متقی توسط شورای امنیت سازمان ملل مسیر این سفر را هموار کرد.
این تحولات که در شرایط تیرگی روابط پاکستان و افغانستان رخ داد ضربهای غیرمنتظره به اسلامآباد تلقی شد. تنشهای مرزی میان دو کشور به درگیری مسلحانه و تلفات متقابل انجامیده و چشمانداز سیاسی منطقه را پیچیدهتر ساخته است.
به نقل از این خبرگزاری، بیانیه مشترک هند و هیأت طالبان خشم پاکستان را برانگیخت. در این بیانیه، هیأت طالبان حمله پاهالگام را قویاً محکوم کرد؛ اقدامی که در اسلامآباد با شوک و عصبانیت روبهرو شد. طالبان همچنین تأکید کردند که اجازه نخواهند داد خاک افغانستان علیه هند به کار گرفته شود ادعایی که با توجه به وجود «ادارۀ موازی ملاهبتالله» در قندهار، نیازمند اثبات در عمل است.
طالبان در اجرای سیاستهای امنیتی یکدست ناتواناند و شکاف میان کابل و قندهار، هرگونه تضمین امنیتی را با تردید روبهرو میکند.
رهبری طالبان زیر فشار فزاینده قرار دارد. اختلافات شدید بر سر نحوه مقابله با داعش خراسان (IS-K) و تحریک طالبان پاکستان (تیتیپی) موجب سردرگمی حاکمیت کابل شده است. پاکستان که سالها از این گروهها بهعنوان ابزار فشار استفاده میکرد، اکنون ماشین تبلیغاتی خود را فعال کرده تا طالبان را مسئول ناامنیهایش جلوه دهد.
هرچند طالبان در مسائل امنیتی و حقوق بشری کارنامۀ تاریکی دارند، اما در وضعیت کنونی قادر به رفتار بیمحابا نیستند و این همان نقطهای است که هند باید نقش ظریف اما مؤثر خود را ایفا کند.
طالبان ادعا میکنند برای تغییر الگوی کشت، مهار قاچاق مواد مخدر و افزایش صادرات تلاش دارند، اما این اقدامات در سایه بحران حقوق بشری گسترده، محرومیت زنان از آموزش و کار، و سرکوب جامعه مدنی عملاً بیاعتبار شده است.
برای هند، افزایش کشفیات مواد مخدر در مرزها ضروری میسازد که نهادهای امنیتی از جمله اداره کنترل مواد مخدر تدابیر مؤثرتری اتخاذ کنند. در کنار آن، دهلینو میتواند برای بازکردن گره سیاستهای زنستیز طالبان و حمایت از حق آموزش زنان نقشآفرین باشد؛ هرچند تأثیرگذاری نهایی آن به تحولات آینده بستگی دارد.
ارتش پاکستان تحت رهبری جنرال عاصم منیر تلاش خواهد کرد بر ضعف ساختاری افغانستان فشار وارد کند و نفوذ نظامی خود را گسترش دهد. پرسش کلیدی این است که آیا افغانستانِ گرفتار بحران اقتصادی و شکاف سیاسی میتواند در برابر پاکستان ایستادگی کند؟
نمیتوان پیشبینی کرد آیا اسلامآباد فرصت درگیرشدن کابل با مشکلات داخلی را غنیمت شمرده و ضربه تازهای وارد خواهد کرد یا خیر. افغانستان بدون حمایت مالی خارجی اساساً قادر به مدیریت خود نیست و این وابستگی قدرت چانهزنی طالبان را کاهش داده است.
با وجود شواهد گسترده از حمایت پاکستان از گروههای تروریستی فعال در حملات پیش از حادثه پاهالگام، پرسش اساسی این است که دهلینو چگونه میتواند با حکومتی تعامل کند که مشروعیت بینالمللی ندارد، حقوق بشر را بهطور سازمانیافته نقض میکند و در عمل فاقد ساختار حکمرانی پایدار است؟
به نقل از خبرگزاری “هانس اندیا” اگر چین همچنان سیاست دوگانه خود را ادامه دهد و روابط نزدیک با پاکستان را از دست ندهد، چالشهای ژئوپولیتیکی هند پیچیدهتر خواهد شد.
طالبان؛ از ابزار راهبردی پاکستان تا تهدید امنیتی اسلامآباد
