خبرگزاری راسک: در روزهای اخیر، بار دیگر روابط پرتنش میان پاکستان و طالبان افغانستان بر سر موضوع حضور گروههای تروریستی و مسئله مرز دیورند در کانون توجه رسانهها قرار گرفته است. مقامهای پیشین پاکستانی، در اظهاراتی تند، طالبان را به پناه دادن به گروههای تندرو متهم کردهاند، در حالی که طالبان همچنان این ادعاها را رد میکنند.
دیالوگ اتهام پاکستان و انکار طالبان طی چهار سال گذشته به یک سریال و نمایشنامه بیپایان تکرار شده است، اما در این میان تنها پاکستان نیست که طالبان به پناه دادن گروههای تروریستی متهم میکند، بل سایر کشورها بهشمول دوستان استراتژیک و آنهای طالبان را به عنوان دولت رسمی افغانستان میشناسند نیز از حضور گروههای تروریستی به میزبانی طالبان بارها ابراز نگرانی کرده اند.
اما در تازهترین مورد و پس از امضای توافقنامه آتش میان طالبان وپاکستان به میزبانی و میانجیگری قطر و ترکیه در دوحه، آصف درانی، نماینده پیشین پاکستان، در گفتوگویی با تلویزیون دولتی این کشور، موضع طالبان در رد حضور گروههای تروریستی در خاک افغانستان را «تأسفبار» خوانده و گفته که گزارشهای شورای امنیت سازمان ملل نیز وجود چنین گروههایی را در افغانستان تأیید کرده است. او تاکید کرده: «انکار طالبان از سوی جامعه جهانی پذیرفتنی نیست.»
درانی از طالبان خواسته تا برای جلوگیری از فعالیت گروههایی چون تحریک طالبان پاکستانی، القاعده و و سایر گروههای تروریستی دست به اقدامهای عملی بزنند. او تأکید کرده که افغانستان نباید به پناهگاه امن برای تندروها تبدیل شود.
افزون بر پاکستان، کشورهای روسیه و چین نیز که روابط نزدیکی با طالبان دارند، نسبت به افزایش فعالیت گروههای تروریستی در افغانستان ابراز نگرانی کردهاند. با این حال، مقامهای طالبان حضور این گروهها را قویاً رد کرده و مدعیاند که هیچ سازمان تروریستی در افغانستان فعال نیست.
یعقوب مجاهد، وزیر دفاع طالبان، در واکنش به این اتهامها گفته است که تحریک طالبان پاکستانی یک گروه تروریستی نیست، بلکه مخالف سیاسی حکومت پاکستان است. او با زیر سوال بردن مفهوم «تروریسم» افزوده: «تعریف یکسان و پذیرفتهشدهای از تروریسم وجود ندارد. هر حکومتی مخالفان خود را تروریست مینامد.»
از سویی دیگر، لیحه لودی، سفیر پیشین پاکستان در سازمان ملل، در گفتوگویی با شبکه جیونیوز هشدار داده است که اگر طالبان به تعهدات خود در زمینه مهار تحریک طالبان پاکستانی عمل نکنند، ناچار خواهند بود بهای این بیعملی را بپردازند. او گفته: «پاکستان دیگر هیچ توجیهی را در مورد ناتوانی طالبان برای کنترل شبهنظامیان نمیپذیرد.»
لودی اعلام کرد که در نشست آینده استانبول، بررسی خواهد شد تا چه اندازه طالبان به وعدههای خود در زمینه کنترل گروههای مسلح پایبند ماندهاند. او افزود که اسلامآباد انتظار دارد طالبان گامهای عملی بردارند و دیگر نمیپذیرد که بهانههایی چون «زمان لازم است» یا «امکانات نداریم» مطرح شود.
چشمانداز مذاکرات آینده
در پی امضای توافق آتشبس میان طالبان و پاکستان در ۲۷ میزان، دو طرف متعهد شدند که از خاک خود علیه یکدیگر استفاده نکنند. طالبان وعده دادند که خاک افغانستان مأمن مخالفان پاکستان نخواهد بود و اسلامآباد نیز تعهد کرد از دشمنان طالبان حمایت نکند. با این حال، تناقض میان سخنان طالبان درباره عدم حضور تیتیپی در افغانستان و تعهدشان به جلوگیری از حملات این گروه، همچنان پرسشبرانگیز است.
قرار است در سه روز آینده، دور دوم گفتوگوهای رسمی دو کشور در استانبول برگزار شود. محور اصلی این نشست، بررسی چگونگی اجرای توافقات دوحه و تعیین سازوکار نظارتی بر تعهدات دو طرف خواهد بود. ناظران سیاسی بر این باورند که نتیجه این مذاکرات، میتواند مسیر آینده روابط پرچالش کابل و اسلامآباد را تا حد زیادی مشخص کند.
در کنار مسئله تروریسم، مناقشه تاریخی میان افغانستان و پاکستان بر سر «مرز دیورند» نیز بار دیگر جنجالآفرین شده است. خرم دستگیر، وزیر خارجه پیشین پاکستان، در واکنش به حذف واژه «مرز» از بیانیه توافق آتشبس دو کشور گفت که این خط، مرزی رسمی و بینالمللی است که در تمامی اسناد جهانی به رسمیت شناخته شده است. او تأکید کرده است که پاکستان باید اطمینان حاصل کند این مرز در عمل نیز جدایی دو کشور را تضمین کند، زیرا ثبات روابط آینده به آن وابسته است.
به گفته دستگیر، مخالفت حکومتهای افغانستان با رسمیت خط دیورند بیشتر ریشه در مسائل سیاسی و اقتصادی دارد. او افزوده است که کابل همواره کوشیده است افکار عمومی افغانستان را نسبت به پاکستان در حالت تردید نگاه دارد.او همچنان اذعان کرده که با وجود اقدامهای مرزی، از جمله حصارکشی، نفوذ شبهنظامیان به خاک پاکستان همچنان ادامه دارد و اسلامآباد باید تدابیر امنیتی خود را تقویت کند.
از زمان تأسیس پاکستان در سال ۱۹۴۷، هیچ دولتی در افغانستان خط دیورند را به عنوان مرز رسمی نپذیرفته است؛ در حالی که جامعه جهانی، از جمله ایالات متحده، آن را مرز قانونی میان دو کشور میداند. طالبان نیز اخیراً اعلام کردهاند که این خط را «مرز» نمیدانند و در پی استفاده از این واژه در بیانیه دوحه، اعتراض رسمی خود را به قطر ابراز داشتند. در پی این اعتراض، دولت قطر متن بیانیه را اصلاح کرد. یعقوب مجاهد، وزیر دفاع طالبان، در یک نشست خبری در ۱۹ اکتبر ۲۰۲۵ گفته: «ما با اصطلاح مرز موافق نیستیم؛ خط دیورند یک خط خیالی است و آینده آن را ملت افغانستان تعیین خواهد کرد.»
با این حال آگاهان مرز دیورند را «زخم ناسور» عنوان میکنند که دستکم در پنجاه سال گذشته این موضوع سبب تنش و دشمنی میان پاکستان و افغانستان شده و قربانیهای بسیار هنگفت از مردم افغانستان گرفته است. به باور آگاهان، باز پس گرفتن مناطقی که در گذشته مربوط افغانستان بوده و توسط امیر عبدالرحمان خان پادشاه پیشین این کشور با حضور نماینده دولت وقت انگلیس به پاکستان واگذار شده ناممکن است؛ اما جدال و کینه میان دوطرف به بهایی ویرانی افغانستان و کشته شدن میلیونها شهروند این کشور در طول بیشتر از چهار دهه تمام شده است.
