خبرگزاری راسک: در ادامه سرکوب آزادیهای فردی و اجتماعی، منابع محلی در استان لغمان تایید کرده اند که ماموران اداره «امر به معروف و نهی از منکر» طالبان، در این استان، ۱۰ تن را به اتهام نواختن موسیقی در شهر مهترلام بازداشت کرده است.
به گفته یک منبع، شش نفر از این افراد شب گذشته در منطقه «پشهیُو» حوزه اول شهر مهترلام، در جریان یک مراسم عروسی که همراه با موسیقی برگزار میشد، بازداشت شدند. چهار تن دیگر نیز در روستای «تراگر» ولسوالی قرغهای، به دلیل اجرای موسیقی در یک جشن نامزدی بازداشت شدهاند. مأموران طالبان همچنین یک دستگاه پخش موسیقی را ضبط کردهاند.
اداره امر به معروف طالبان با انتشار گزارشی، جلوگیری از پخش موسیقی در این مراسمها را تأیید کرده، اما درباره بازداشت افراد سکوت کرده است. ضبط و مصادره و آتشزدن ابزار موسیقی بخشی از اقداماتی است که طالبان در چهار سال گذشته، به بهانه «مبارزه با اعمال حرام» در سراسر کشور اجرا کردهاند.
ممنوعیت موسیقی در افغانستان تنها یک محدودیت اجتماعی نیست؛ این اقدام بهتدریج روح و روان جامعه را هدف گرفته است. در چهارسال گذشته، صدای ساز و آواز که روزگاری در کوچهها، مراسمها و رسانههای افغانستان جاری بود، کاملاً خاموش شده است. روانشناسان معتقدند موسیقی همانگونه که بدن به غذا نیاز دارد، برای آرامش و نشاط ذهن نیز ضروری است. اما طالبان با حذف کامل هنر، بخشی از هویت فرهنگی و شادی جمعی مردم را از بین بردهاند و میلیونها نفر را در یک سکوت اجباری فرو بردهاند.
با تسلط این گروه بر افغانستان، هنر وهنرمندان به یکی از بزرگترین قربانیان این حاکمیت تبدیل شدهاند. بخشی از هنرمندان شناختهشده و جوانان مستعد موسیقی، سینما و تئاتر، موفق شدند در ماههای نخست فرار کنند و در کشورهای دیگر پناه بگیرند. اما شمار از آنها، بهدلیل نبود امکان مالی یا فرصت خروج، در کشور ماندند و امروز در شرایطی بسیار سخت و تحقیرآمیز زندگی میکنند.
گزارشهای متعددی که در این چهارسال از درون افغانستان منتشر شد که حکایت از فقر شدید و بیکاری گسترده هنرمندان را دارد. کسانی که روزگاری در سالنهای پرجمعیت برنامه اجرا میکردند یا با آثارشان بر صفحه تلویزیون ظاهر میشدند، حالا برای گذران زندگی به کارهایی چون دستفروشی، کفاشی و حتی جمعآوری زباله روی آوردهاند.
نمونههای تکاندهندهای ثبت شده که موسیقیدانان برجسته، امروز در کنار پیادهروهای کابل یا هرات بساط کوچک کفاشی پهن میکنند. برخی دیگر، به دلیل ترس از شناسایی طالبان، حتی جرأت ندارند هویت هنری گذشتهشان را فاش کنند و برای لقمه نانی از بام تا شام در کنار جاده دستروشی میکنند. طالبان نهتنها موسیقی و هنر را «حرام» اعلام کرده، بلکه با فضای رعب و تهدید، امکان هرگونه فعالیت فرهنگی را نابود کرده است. این فشار سیستماتیک، نهتنها زندگی اقتصادی هنرمندان را ویران کرده، بلکه روح و انگیزه بسیاری از آنها را نیز از بین برده است.
در این میان، سکوت جامعه جهانی و بیعملی نهادهای فرهنگی بینالمللی، باعث شده بخش بزرگی از میراث زنده هنری افغانستان یا در غربت پراکنده شود یا در داخل کشور، زیر یوغ فقر و سرکوب خاموش گردد.
این خاموشی، نهتنها ضربهای به هنرمندان و موسیقیدانان افغانستان بوده، بلکه فرهنگ شفاهی و هنری نسلها را در معرض نابودی قرار داده است. امروز افغانستان زیر حاکمیت طالبان، تنها کشوری در سطح جهان است که در آن شادی «جرم» پنداشته میشود و نواختن یک ساز میتواند به زندان یا شکنجه افراد منجر شود.
