در یکی از اقدامات بحثبرانگیز درونگروهی طالبان، دستکم ۱۰ عضو تاجکتبار این گروه در ولایت بامیان از سوی وزارت عدلیه بازداشت و به کابل منتقل شدهاند. در میان افراد بازداشتشده، چهرههایی چون عبدالجلیل حکیمی، معاون علمی دانشگاه بامیان و عبدالمتعال توانا، از کارمندان فرماندهی پولیس نیز دیده میشوند؛ کسانی که پیشتر از چهرههای بانفوذ محلی و حامیان جدی نظام طالبان به شمار میرفتند.
به گفته منابع نزدیک، بازداشت این افراد به دستور مستقیم والی بامیان صورت گرفته و در حالیکه آنها برای پاسخگویی به احضاریهای به کابل مراجعه کرده بودند، بدون ارایه توضیح رسمی در بازداشت به سر میبرند.
آنچه این رویداد را قابلتوجه میسازد، نهفقط بازداشت خود این افراد، بلکه پیام ضمنی آن است؛ پیامی که نشاندهنده احتمال آغاز روند حذف تدریجی نیروهای غیرپشتون، بهویژه تاجکها، از بدنه ساختار طالبان بهنظر میرسد.
حامیانی که به حاشیه میروند
از زمان بازگشت طالبان به قدرت در سال ۲۰۲۱، حضور نیروهای غیرپشتون بهویژه تاجکها در ساختار این گروه در برخی ولایات، نقشی کلیدی در تحکیم اقتدار آن ایفا کرده است. بسیاری از این افراد در نهادهای نظامی، امنیتی و اداری به کار گرفته شدند و در مدیریت امور محلی سهم داشتند. با این حال، به نظر میرسد رویکرد طالبان نسبت به این نیروها در حال تغییر است.
گزارشهایی وجود دارد مبنی بر اینکه والی بامیان طی ماههای اخیر تلاشهایی در راستای تضعیف چهرههای برجسته تاجک در اداره محلی داشته است؛ اقدامی که نگرانیها را نسبت به نوعی برخورد گزینشی قومی افزایش داده است.
تصفیه درونگروهی یا مسأله قومی؟
هرچند برخی حلقات در داخل طالبان این بازداشتها را به رقابتهای داخلی و اختلافات اداری نسبت میدهند، اما دیدگاههایی وجود دارد که آن را بخشی از یک سیاست گستردهتر برای کاهش حضور اقوام غیرپشتون در ساختار قدرت میدانند، بهویژه در مناطقی با حساسیتهای قومی بالا.
پیامدهای احتمالی
این رویداد نه تنها بیانگر شکافهای قومی در درون طالبان است، بلکه نشانهای از بیاعتمادی نسبت به نیروهاییست که از اقوام غیرپشتون برخاستهاند، حتی اگر در طول سالهای گذشته با این گروه همکاری داشتهاند.
ادامه این روند میتواند به تضعیف انسجام داخلی طالبان بیانجامد و شرایط را برای ایجاد شکافهای بیشتر فراهم سازد؛ شکافهایی که ممکن است در درازمدت بر ثبات نسبی فعلی نیز تأثیر بگذارد.
به باور برخی ناظران، به حاشیه راندن چهرههای غیرپشتون میتواند سایر اقوام را به بازنگری در مواضعشان وادارد و زمینهساز فاصلهگیری یا حتی مقاومت در برابر طالبان گردد؛ روندی که میتواند پیامدهای مهم سیاسی و اجتماعی در پی داشته باشد.
پاکسازی هدفمند؛ بازداشت ۱۰ عضو تاجکتبار طالبان در بامیان و نگرانیها از حذف سیستماتیک نیروهای غیرپشتون
